ΔΙΕΓΕΡΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ

Ο συμπαθητικός κλάδος του κεντρικού νευρικού συστήματος παίζει σημαντικό ρόλο στην έκθεση του οργανισμού σε κατάσταση μέγιστης επαγρύπνησης και ολικής φυσικής κινητοποίησης. Ο μηχανισμός του συμπαθητικού νευρικού συστήματος βασίζεται σε πολύπλοκες νευροφυσιολογικές διαδικασίες στις οποίες οι συμπαθητικές νευροδιαβιβαστικές ουσίες (ακετυλοχολίνη και κατεχολαμίνες – αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη) απελευθερώνονται. Οι κατεχολαμίνες δρουν μέσω συγκεκριμένων αδρενοϋποδοχέων (α1,α2 και β) κατανεμημένους σε διαφορετικούς ιστούς του σώματος. Εκτός από τους υποδοχείς, η αδρενεργική νευροδιαβίβαση περιλαμβάνει μηχανισμούς για την ενεργή επαναπρόσληψη και αποκατάσταση των απελευθερωμένων αμινών, καθώς επίσης και την ενζυματική διάσπαση από την μονοαμινική οξειδάση (MAO). Η αδρεναλίνη λειτουργεί ως νευροδιαβιβαστής αλλά αποτελεί επίσης και ορμόνη -με την ενεργοποίηση του μυελού των επινεφριδίων- που εκκρίνεται στο αίμα. Η αυξημένη παραγωγή κατεχολαμινών προκαλεί στον οργανισμό μια ακολουθία από καταστάσεις που οδηγούν σε ψυχική συγκέντρωση, διέγερση της καρδιακής λειτουργίας, κινητοποίηση των ενζυμικών υποστρωμάτων και βρογχοδιαστολή. Τα διεγερτικά (συμπαθομιμητικά) είναι τα φάρμακα που ενεργοποιούν το κεντρικό νευρικό σύστημα με τη δράση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης. Τα άμεσα συμπαθομιμητικά μιμούνται τις δράσεις των φυσικών κατεχολαμινών. Τα έμμεσα συμπαθομιμητικά αυξάνουν τη συγκέντρωση της νοραδρεναλίνης στις νευρικές συνάψεις, επειδή είτε αναστέλλουν την επαναπρόσληψή της (κοκαΐνη), διευκολύνουν την απελευθέρωση, επιβραδύνουν τη διάσπαση από τη μονοαμινική οξειδάση (MAO), ή ασκούν και τις τρεις επιδράσεις (αμφεταμίνη, μεθαμφεταμίνη).

Τα διεγερτικά είναι ικανά να βελτιώσουν τη διάθεση και τη διέγερση, να εξαλείψουν ή να μειώσουν το αίσθημα της κόπωσης και να βελτιώσουν τη φυσική απόδοση. Ωστόσο, τα διεγερτικά παρουσιάζουν μία μέτρια επίδραση στην απόδοση και μόνο όταν καταναλώνονται υψηλές δόσεις αυτών των ουσιών. Τα πιο διαδεδομένα διεγερτικά που χρησιμοποιούνται για σκοπούς ντόπινγκ είναι: η αμφεταμίνη, η κοκαΐνη, το σκεύασμα «έκσταση» και η μεθυλφενιδάτη (Ritalin). Η νικοτίνη και η καφεΐνη χρησιμοποιούνται επίσης συχνά ως διεγερτικά αλλά δεν απαγορεύονται στον αθλητισμό.