ΑΝΑΒΟΛΙΚΑ

Οι αναβολικοί παράγοντες είναι χημικά συστατικά ικανά να ενισχύσουν την αναβολική διεργασία στον οργανισμό. Επηρεάζουν το μεταβολισμό των πρωτεϊνών διεγείροντας την πρωτεϊνοσύνθεση (αναβολική επίδραση) και αναστέλλοντας τη διάσπαση των πρωτεϊνών (αντικαταβολική δράση).
Οι δραστικές αναβολικές ουσίες που περιλαμβάνονται στον Απαγορευμένο Κατάλογο του 2008 υποδιαιρούνται στην ομάδα των αναβολικών ανδρογόνων στεροειδών και στην ομάδα των άλλων αναβολικών παραγόντων. 

Αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή (AAS)
Η ομάδα των αναβολικών ανδρογόνων στεροειδών (AAS) περιλαμβάνει την ενδογενώς παραγόμενη τεστοστερόνη, τη διυδροτεστοστερόνη (DHT), προορμόνες τεστοστερόνης και τους μεταβολίτες τους καθώς και εξωγενή αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή, τα οποία είναι συνθετικά παράγωγα της τεστστερόνης.
Η τεστοστερόνη είναι η κύρια ανδρική ορμόνη και αποτελεί ταυτόχρονα και αναβολικό και ανδρογόνο στεροειδές. Συντίθεται από χοληστερόλη στα κύτταρα Leydig των όρχεων ενώ μικρές ποσότητες τεστοστερόνης εκκρίνονται επίσης από τις ωοθήκες και τα επινεφρίδια.  Η DHT είναι ένας ενεργός μεταβολίτης της τεστοστερόνης ενώ εμφανίζει και ανδρογόνο δράση σε μερικούς ιστούς. Η δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA), η ανδροστενδιόνη και η ανδροστενδιόλη αποτελούν στεροειδή που σχηματίζονται στην πορεία της βιοσύνθεσης της γεννητικών ορμονών και είναι πρόδρομες ορμόνες της ενδογενούς παραγωγής της τεστοστερόνης και των οιστρογόνων. Αυτά τα πρόδρομα στεροειδή είναι ασθενή ανδρογόνα και εκκρίνονται κυρίως από τα επινεφρίδια και στα δυο φύλλα. Παρέχουν μια δεξαμενή κυκλοφορούντων στεροειδών που μπορούν να μετατραπούν σε δραστικά ανδρογόνα και οιστρογόνα στους περιφερειακούς ιστούς.
Η τεστοστερόνη δεν ασκεί κάποια ιδιαίτερη επίδραση στο ανθρώπινο σώμα εάν χορηγηθεί από το στόμα ή παρεντερικά διότι η ορμόνη μεταβολίζεται ταχύτατα από το ήπαρ και θα πρέπει να τροποποιηθεί χημικά ώστε να παραχθούν κλινικά χρήσιμα παρασκευάσματα. Επιπρόσθετα, ο θεραπευτικός δείκτης της τεστοστερόνης ισούται με 1 που σημαίνει ότι υπάρχει ομοιότητα στην αναλογία μεταξύ αναβολικών και ανδρογόνων επιδράσεων. Τα συνθετικά AAS, διαμορφώνονται έτσι ώστε να επιβραδύνουν τη διαδικασία ορμονικού καταβολισμού και επίσης να διαχωρίζουν τις ανδρογόνες από τις αναβολικές επιδράσεις έτσι ώστε να διατηρείται μόνο η αναβολική δράση ενώ οι ανδρογόνες παρενέργειες να μειώνονται στο ελάχιστο. Οι κύριες τροποποιήσεις του μορίου της τεστοστερόνης είναι η αλκυλίωση στη 17α-θέση (χρήση σκευασμάτων από το στόμα) και η εστεροποίηση στη 17β-θέση (παρεντερική χρήση σκευασμάτων).  

Άλλοι αναβολικοί παράγοντες
Η ομάδα των άλλων αναβολικών παραγόντων περιλαμβάνει διάφορες εξωγενείς ουσίες με αναβολικές παρενέργειες – κλενβουτερόλη, ζιλπατερόλη, ζερανόλη, τιμπολόνη. Η κλενβουτερόλη είναι ένα δραστικό βρογχοδιασταλτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του άσθματος. Η ζερανόλη είναι ένα μυκητοοιστρογόνο με μη-στεροειδή δομή συντιθέμενο από μύκητες (είδος fusarium) που είναι συνήθως μολυσματικοί κόκκοι. Η τιμπολόνη είναι ένα συνθετικό στεροειδές που συνδυάζει τις ιδιότητες των οιστρογόνων, της προγεστερόνης και των ανδρογόνων. Οι εκλεκτικοί ρυθμιστές των υποδοχέων των ανδρογόνων (SARMs) αποτελούν καινούργιες μη-στεροειδείς ουσίες σε αρχικά ακόμη στάδια της κλινικής εξέλιξης.

ΔΙΕΓΕΡΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ

Ο συμπαθητικός κλάδος του κεντρικού νευρικού συστήματος παίζει σημαντικό ρόλο στην έκθεση του οργανισμού σε κατάσταση μέγιστης επαγρύπνησης και ολικής φυσικής κινητοποίησης. Ο μηχανισμός του συμπαθητικού νευρικού συστήματος βασίζεται σε πολύπλοκες νευροφυσιολογικές διαδικασίες στις οποίες οι συμπαθητικές νευροδιαβιβαστικές ουσίες (ακετυλοχολίνη και κατεχολαμίνες – αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη) απελευθερώνονται. Οι κατεχολαμίνες δρουν μέσω συγκεκριμένων αδρενοϋποδοχέων (α1,α2 και β) κατανεμημένους σε διαφορετικούς ιστούς του σώματος. Εκτός από τους υποδοχείς, η αδρενεργική νευροδιαβίβαση περιλαμβάνει μηχανισμούς για την ενεργή επαναπρόσληψη και αποκατάσταση των απελευθερωμένων αμινών, καθώς επίσης και την ενζυματική διάσπαση από την μονοαμινική οξειδάση (MAO). Η αδρεναλίνη λειτουργεί ως νευροδιαβιβαστής αλλά αποτελεί επίσης και ορμόνη -με την ενεργοποίηση του μυελού των επινεφριδίων- που εκκρίνεται στο αίμα. Η αυξημένη παραγωγή κατεχολαμινών προκαλεί στον οργανισμό μια ακολουθία από καταστάσεις που οδηγούν σε ψυχική συγκέντρωση, διέγερση της καρδιακής λειτουργίας, κινητοποίηση των ενζυμικών υποστρωμάτων και βρογχοδιαστολή. Τα διεγερτικά (συμπαθομιμητικά) είναι τα φάρμακα που ενεργοποιούν το κεντρικό νευρικό σύστημα με τη δράση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης. Τα άμεσα συμπαθομιμητικά μιμούνται τις δράσεις των φυσικών κατεχολαμινών. Τα έμμεσα συμπαθομιμητικά αυξάνουν τη συγκέντρωση της νοραδρεναλίνης στις νευρικές συνάψεις, επειδή είτε αναστέλλουν την επαναπρόσληψή της (κοκαΐνη), διευκολύνουν την απελευθέρωση, επιβραδύνουν τη διάσπαση από τη μονοαμινική οξειδάση (MAO), ή ασκούν και τις τρεις επιδράσεις (αμφεταμίνη, μεθαμφεταμίνη).

Τα διεγερτικά είναι ικανά να βελτιώσουν τη διάθεση και τη διέγερση, να εξαλείψουν ή να μειώσουν το αίσθημα της κόπωσης και να βελτιώσουν τη φυσική απόδοση. Ωστόσο, τα διεγερτικά παρουσιάζουν μία μέτρια επίδραση στην απόδοση και μόνο όταν καταναλώνονται υψηλές δόσεις αυτών των ουσιών. Τα πιο διαδεδομένα διεγερτικά που χρησιμοποιούνται για σκοπούς ντόπινγκ είναι: η αμφεταμίνη, η κοκαΐνη, το σκεύασμα «έκσταση» και η μεθυλφενιδάτη (Ritalin). Η νικοτίνη και η καφεΐνη χρησιμοποιούνται επίσης συχνά ως διεγερτικά αλλά δεν απαγορεύονται στον αθλητισμό.

ΝΤΟΠΙΝΓΚ ΣΤΑ ΖΩΑ

Ντόπινγκ των ζώων

Σε κάθε άθλημα που περιλαμβάνει τα ζώα (π.χ. άλογα ή σκύλους) στον ανταγωνισμό, πάντα υπήρχαν προσπάθειες για να βελτιώσει την απόδοση από τη χρήση απαγορευμένων ουσιών και απαγορευμένων μεθόδων. Το ντόπινγκ των αλόγων αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1866. Λέγεται ότι ακόμη και το συντομότερο αρχαίους ρωμαϊκούς χρόνους, ένα μείγμα από νερό και μέλι χρησιμοποιούνταν για τη βελτίωση της απόδοσης του άρμα άλογα και να τους τρέχει πιο γρήγορα. Ωστόσο, δεν υπάρχει ντόπινγκ να αυξήσουν την απόδοση, αναφέρθηκε μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Μόνο paradoping, η οποία μειώνει την απόδοση στην πραγματικότητα, ήταν γνωστή. Για παράδειγμα, τα άλογα των ανταγωνιστών είχαν δηλητηριαστεί να βελτιώσει τις δικές τις πιθανότητες ενός ατόμου να κερδίσει, ή οι άνθρωποι δηλητηριάζονται τα δικά τους άλογα και τους στοίχημα για το άλογο ενός ανταγωνιστή. Το ντόπινγκ των αλόγων ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στην Αυστρία το 1910.

ENERGY DRINKS

Τα Energy drinks    (ενεργειακά ποτά)  περιέχουν    κυρίως καφεΐνη
αλλά και άλλες ουσίες όπως βιταμίνες, ταυρίνη, κ.τ.λ. Λόγω της υψηλής
τους περιεκτικότητας σε καφεΐνη προκαλούν διέγερση.  Σε αλόγιστη
χρήση μπορεί να παρουσιαστεί ταχυκαρδία,  τρόμος αύξηση της
αρτηριακής πίεσης κ.τ.λ. Επίσης μπορεί να προκληθεί εθισμός. Για τους
λόγους αυτούς μολονότι η κατανάλωση τους αυξάνεται με ταχύτατους
ρυθμούς,  στις ΗΠΑ,  στη Γαλλία,  Δανία,  Νορβηγία έχει απαγορευτεί η
πώληση τους, με τα σημερινά  επίπεδα περιεκτικότητας σε καφεΐνη. Στις
περιπτώσεις που αναμιγνύονται    με άλλες ύποπτες ουσίες ή
οινοπνευματώδη ποτά  (βότκα) μπορεί να δημιουργηθούν ανεπιθύμητες
ενέργειες όπως η αποκαλούμενη ¨ενεργητική μέθη¨ λόγω του περίεργου
συνδυασμού μιας ουσίας που διεγείρει με άλλη που προκαλεί χαλάρωση .
Προτιμώνται κυρίως από τους νεαρούς ενήλικες και τους εφήβους,
επειδή όμως    παρατηρείται μια τάση χρησιμοποίησης τους και από
μικρότερες ηλικίες,  ο παιδιατρικός κόσμος θα πρέπει να προσέξει
ιδιαίτερα .

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Τα συμπληρώματα διατροφής είναι ουσίες που υπάρχουν φυσικά στο σώμα και που καταναλώνονται επιπρόσθετα με τη φυσιολογική καθημερινή διατροφή. Οι ουσίες αυτές είναι εν μέρει απαραίτητες για την αύξηση και την ανάπτυξη ενός πολυκύτταρου οργανισμού, όπως το ανθρώπινο σώμα. Η πρόσθετη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής για ιατρικούς λόγους έγκειται σε περιπτώσεις σχετικής ανεπάρκειας στο σώμα λόγω υποσιτισμού ή ασθένειας.   

Η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής είναι διαδεδομένη στον αθλητισμό παγκοσμίως και δεν αφορά αποκλειστικά αθλητές υψηλού επιπέδου. Οι κύριοι λόγοι για τη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων είναι η βελτίωση της φυσικής απόδοσης, η προαγωγή της υγείας, η μείωση του κινδύνου για εκδήλωση ασθενειών και το λιγότερο ο έλεγχος του σωματικού βάρους.   

Ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου των συμπληρωμάτων διατροφής εκτός από την πιθανότητα θετικού ελέγχου ντόπινγκ από «μολυσμένα» συμπληρώματα είναι το γεγονός ότι πολλοί αθλητές χρησιμοποιούν συμπληρώματα χωρίς τη γνώση των παρενεργειών και των συνιστώμενων επιπέδων πρόσληψης. Στο πλαίσιο της τεράστιας αγοράς των συμπληρωμάτων διατροφής, το όριο μεταξύ της συνιστώμενης και της εσφαλμένης χρήσης δεν είναι ξεκάθαρο.   

Τα περισσότερα από τα συμπληρώματα δεν απαγορεύονται στον «Κατάλογο της WADA». Ωστόσο, μια καλά ισορροπημένη διατροφή είναι πολύ καλύτερη από οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής και φυσικά τα επίπεδα πρόσληψης πρέπει να ληφθούν υπόψη για την αποφυγή της επίδρασης από «υπερδοσολογία».

ΤΟ ΝΤΟΠΙΝΓΚ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

                                                 
Από τις εποχές της Αρχαίας Ολυμπίας, όπου το μόνο έπαθλο ήταν ένα κλαδί από ελιά, η δόξα του νικητή ήταν υπέρλαμπρη. Τόσο, που να αναγκάσει, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, ακόμη και τους προγόνους μας να καταφύγουν σε παράτυπες τεχνικές βελτίωσης των δυνατοτήτων τους. Ένα μείγμα κρασιού και στρυxvivns, ενός δηλητηρίου που σε μικρές δόσεις λειτουργεί σαν διεγερτικό, λέγεται πως ήταν το μυστικό μερικών νεαρών αθλητών στις αρχαίες Ολυμπιάδες. Τα χρόνια πέρασαν, τα μεγέθη έχουν μεγαλώσει πέρα από κάθε φαντασία, αλλά ο διακαής πόθος πολλών αθλητών για νίκη με οποιοδήποτε αντίτιμο έχει παραμείνει αναλλοίωτος μέσα στους αιώνες. Οι αθλητές έβρισκαν στην αρχαιότητα τρόπους να ενισχύσουν την απόδοση τους κατά τη διάρκεια των αγώνων, με πολύ πιο αθώα, βέβαια, μέσα σε σχέση με τη σημερινή εποχή. Αλλά δεν ήταν οι μόνοι. Ο όρος "doping" εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε ένα αγγλικό λεξικό, το 1889,Από τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 υπήρχαν ντοπαρισμένοι αθλητές! Μάλιστα, το 1904 ο νικητής του μαραθωνίου Τόμας Χικς κατέρρευσε μετά τον τερματισμό και ανακαλύφθηκε πως είχε καταναλώσει στρυχνίνη με μπράντυ, προκειμένου να διεγείρει τον οργανισμό του!

                      

ΝΤΟΠΙΝΓΚ ΧΑΛΚΙΑ